حسن پيرنيا ( مشير الدوله )
2716
تاريخ ايران باستان ( تاريخ مفصل ايران قديم ) ( فارسى )
( 165 ) - سرستون پارتى ( مطابق كتاب لفتوس ) مهارت و رشادت صنعتى بوده و غالبا از لحاظ زيبائى كمتر از صنايع ظريف گوتيك « 1 » به نظر نميرسيد ، مخصوصا يكى از آنها بالاتنهء انسانى را نشان ميدهد ، كه داراى موئى مجعّد و انبوه يا زلف عاريه ، كه معمول پارتيها بوده ، مىباشد و با برگى قشنگ و زيبا ، كه از گردنهء ستون برخاسته و به اطراف گيلويه آن مىپيچيد ، شايان دقّت و توجّه است و شباهت زيادى بصنايع دورهء اخير بيزانس دارد . حاشيهء ستونها هم نظاره كننده را به ياد صنايع ظريفه الحضر مياندازد ، زيرا داراى همان مزاياى آزادى صنعتى و اختراعى مىباشد ، ليكن عجيبترين اين آثار منكشفه عبارتست از يكنوع قطعات مشبّك گلين ، كه از دو طرف داراى اشكال هندسى است و طرح نقشهء آن از دو طرف مختلف مىباشد . اين نقشهها گرچه از بسيارى لحاظ بنقشجات اسلامى و عربى بىشباهت نيست ، ولى بطور كلّى به نظر ميرسد ، كه پيشرو سرمشق معمارى اعراب باشد . اعراب زوايا و نيمدايرهها و كنگرههاى هندسى آن را ، از لحاظ زيبائى طرح و نقشه در دورهء عظمت و اقتدار فتوحات اسلامى اقتباس و در اقصى بلاد عالم آن روز منتشر كردند ، تابوتهاى مزيّن بگلى خشن ، ولى صيقل شده و صاف ، داراى رنگ سبز روشن و از حيث شكل شبيه بكفش راحتى است ، از لحاظ اندازه مختلف و از سه پا تا 6 پا طول ساخته شده ، دهانه گشادى در قسمت بالاى تابوتها بوده ، كه از همان دهانه جسد را داخل آن ميكردهاند . درب پهنى ، كه مانند همان تابوت تزيين شده ، دهانهء آن را مىبسته و با گل سمنت رقيقى محكم و مسدود ميشده . در قسمت پائين تابوت منفذ كوچكى براى خروج هواى فاسد و گازها و موادّ پوسيده تعبيه شده بود .
--> ( 1 ) - Gothique ( شيوهء جناقى ) .